การบูลลี่หรือการกลั่นแกล้งรังแก ไม่ใช่เรื่องล้อเล่น อาจทำให้ผู้ถูกกระทำเกิดความอับอาย ความเครียด การเก็บกด และส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิตได้ การบูลลี่เกิดขึ้นได้ทั้งในชีวิตประจำวันและบนโลกออนไลน์
รู้จัก “การบูลลี่”
การบูลลี่มีหลายรูปแบบ ได้แก่
- ทางร่างกาย เช่น ผลัก ตี เตะ ทำร้ายร่างกาย หรือทำให้ได้รับบาดเจ็บ
- ทางวาจา เช่น ด่าทอ ล้อปมด้อย ส่อเสียด ใส่ร้าย หรือพูดประจาน
- ทางสังคม เช่น กีดกันออกจากกลุ่ม ปล่อยข่าวลือ ทำให้เสียชื่อเสียง หรือกดดันให้ผู้อื่นแยกตัว
- Cyberbullying คือการกลั่นแกล้งผ่านเทคโนโลยี เช่น โพสต์ข้อความหรือภาพที่ทำให้อับอายส่งข้อความคุกคาม เผยแพร่ข้อมูลเท็จ หรือสร้างบัญชีปลอมเพื่อทำร้ายผู้อื่น โดยการบูลลี่ออนไลน์ อาจทิ้งร่องรอยดิจิทัลที่สามารถใช้เป็นหลักฐานได้
สังเกตตนเองและคนรอบข้าง
- ด้านอารมณ์ เศร้า กังวล หงุดหงิดง่าย ขาดความมั่นใจ หรือหวาดกลัวผิดปกติ
- ด้านพฤติกรรม ไม่อยากไปโรงเรียน ขาดเรียน ผลการเรียนเปลี่ยนแปลง เลิกทำกิจกรรมที่เคยชอบ หรือมีพฤติกรรมการนอนและการกินเปลี่ยนไป
- ด้านสังคม เก็บตัว ไม่อยากพบเพื่อน หลีกเลี่ยงสถานที่หรือคนบางกลุ่ม และไม่เข้าร่วมกิจกรรมเหมือนเดิม
- ด้านออนไลน์ เครียดหลังใช้โทรศัพท์ ไม่อยากอ่านข้อความ หรือมีพฤติกรรมการใช้โซเชียลมีเดียเปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัด
การล้อเล่นกับการบูลลี่อาจแยกได้จากความรู้สึกและการหยุดพฤติกรรม หากอีกฝ่ายรู้สึกเจ็บหรือไม่สบายใจ และขอให้หยุดแล้วแต่ยังคงทำต่อ สิ่งนั้นอาจเลยขอบเขตของการล้อเล่นและกลายเป็นการบูลลี่ได้
หากถูกบูลลี่ ควรทำอย่างไร?
- หลีกเลี่ยงการตอบโต้ด้วยความรุนแรง และออกจากสถานการณ์ที่ไม่ปลอดภัย
- พูดคุยกับพ่อแม่ ครู หรือผู้ใหญ่ที่ไว้วางใจ
- หากเป็น Cyberbullying ควรเก็บข้อความ ภาพหน้าจอ รูปภาพ หรือคลิปไว้เป็นหลักฐาน และสามารถ Block / Report บัญชีหรือเนื้อหาที่คุกคามได้
- สำหรับผู้ใหญ่ ควรรับฟังโดยไม่กล่าวโทษ ทำให้เด็กรู้สึกปลอดภัย และช่วยหาทางแก้ปัญหาร่วมกัน
- ปรึกษาแพทย์/นักจิตวิทยาหรือโทร 1323
ป้องกันการบูลลี่ เริ่มได้จากทุกคน
- ครอบครัว เปิดพื้นที่ให้พูดคุย รับฟัง และสอนให้เคารพความแตกต่าง
- โรงเรียน สร้างพื้นที่ปลอดภัย มีกติกาที่ชัดเจน และมีช่องทางให้เด็กขอความช่วยเหลือ
- เพื่อนและคนรอบข้าง ไม่ร่วมล้อ ไม่หัวเราะ ไม่แชร์ ไม่ซ้ำเติม และช่วยแจ้งผู้ใหญ่เมื่อพบเหตุการณ์
- โลกออนไลน์ คิดก่อนโพสต์ ไม่ส่งต่อเนื้อหาที่ทำร้ายผู้อื่น และเคารพผู้อื่นทั้งออนไลน์และชีวิตจริง
การบูลลี่อาจเริ่มจากสิ่งที่บางคนคิดว่าเป็นเพียงเรื่องขำ ๆ แต่สำหรับผู้ถูกกระทำอาจกลายเป็นบาดแผลทางใจที่มองไม่เห็น การรับฟังอย่างเข้าใจ สังเกตความเปลี่ยนแปลง และยื่นมือช่วยเหลืออย่างเหมาะสม จะช่วยสร้างสังคมที่ปลอดภัยและลดการกลั่นแกล้งได้
แหล่งข้อมูล : กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข และ UNICEF Thailand
