กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ (กรม สบส.) เดินหน้ายกระดับศูนย์สาธารณสุขมูลฐานชุมชน (ศสมช.) สู่ศูนย์ปฏิบัติการโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ประจำหมู่บ้านเพื่อเสริมศักยภาพการดูแลสุขภาพประชาชนในระดับพื้นที่โดยใช้ชุมชนเป็นฐานในการป้องกัน คัดกรอง ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพและติดตามดูแลผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง ลดความเสี่ยงโรคไม่ติดต่อเรื้อรังพร้อมสร้างความเข้มแข็งให้ประชาชนสามารถดูแลสุขภาพตนเองได้อย่างยั่งยืน

     นายแพทย์ภูวเดช สุระโคตร อธิบดีกรมสนับสนุนบริการสุขภาพกล่าวว่า กระทรวงสาธารณสุขให้ความสำคัญกับการป้องกันและควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง(NCDs) ซึ่งเป็นปัญหาสุขภาพสำคัญของประเทศโดยมุ่งเน้นการส่งเสริมสุขภาพเชิงรุกและการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน กรม สบส.จึงได้ผลักดันการพัฒนายกระดับศูนย์สาธารณสุขมูลฐานชุมชน (ศสมช.)ให้เป็นศูนย์ปฏิบัติการโรคไม่ติดต่อเรื้อรังประจำหมู่บ้าน โดยศูนย์สนับสนุนบริการสุขภาพที่3 (ศบส.3) ได้ร่วมกับ อสม. ภาคีเครือข่ายและประชาชนในชุมชน ให้มีบทบาทร่วมกันในการเฝ้าระวังคัดกรองกลุ่มเสี่ยง สร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพและติดตามดูแลผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง โดยให้ประชาชนเข้าถึงบริการใกล้บ้าน ลดความแออัดของสถานพยาบาล ลดค่าใช้จ่ายในการเดินทางและเพิ่มโอกาสในการควบคุมโรคได้อย่างมีประสิทธิภาพ ให้ประชาชนมีความรอบรู้ด้านสุขภาพสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ลดปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรค NCDs และสร้างชุมชนเข้มแข็งจัดการโรคไม่ติดต่อเรื้อรังได้ด้วยตนเองอย่างยั่งยืน

     ด้านนายอุทิศ จิตเงิน ผู้อำนวยการศูนย์สนับสนุนบริการสุขภาพที่3 (ศบส.3) กล่าวว่า ศบส.3 ได้พัฒนายกระดับ ศสมช.สู่ศูนย์ปฏิบัติการโรคไม่ติดต่อเรื้อรังประจำหมู่บ้าน ครอบคลุม 5 จังหวัด ได้แก่กำแพงเพชร พิจิตร นครสวรรค์ อุทัยธานี และชัยนาท รวม 54 แห่ง ผ่านกระบวนการพัฒนา 6ขั้นตอน ได้แก่  1. ชี้แจงนโยบายและแนวทางดำเนินงาน   2. พัฒนาศักยภาพบุคลากรและภาคีเครือข่าย    3. ศึกษาดูงานและแลกเปลี่ยนเรียนรู้    4. ติดตามเสริมพลังในพื้นที่    5. ประเมินผลผ่านระบบสารสนเทศ และ    6.ถอดบทเรียนเพื่อคัดเลือกพื้นที่ต้นแบบ โดยใช้ หมู่บ้านบ้านใหม่ หมู่ 6 ตำบลวัดขวางอำเภอโพทะเล จังหวัดพิจิตร เป็นพื้นที่ต้นแบบ ซึ่งดำเนินงานร่วมกับชุมชนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) และ อสม. ในการค้นหากลุ่มเสี่ยงจัดทำฐานข้อมูลสุขภาพ สื่อสารสร้างความรอบรู้ จัดบริการคลินิก NCDs ในชุมชน เยี่ยมบ้าน และติดตามผู้ป่วยอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ประชาชนเข้าถึงบริการใกล้บ้านมากขึ้น  ลดความแออัดของคลินิก NCDs ในหน่วยบริการ  ลดระยะเวลารอคอยเหลือประมาณ 1–2 ชั่วโมงต่อราย ลดค่าใช้จ่ายในการเดินทางเฉลี่ย50–100 บาทต่อครั้ง อีกทั้งช่วยให้ผู้ป่วยควบคุมโรคได้ดีขึ้น ลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อน  และสร้างความพึงพอใจแก่ประชาชนและครอบครัวทั้งนี้ ผลการดำเนินงานในช่วง เดือนพฤษภาคม–กันยายน 2568 มีผู้รับบริการเฉลี่ย 10–15 คนต่อครั้ง สามารถลดค่าใช้จ่ายในการเดินทางได้ประมาณ 50–100 บาทต่อครั้ง เนื่องจากใกล้บ้าน ขณะที่ช่วง เดือนตุลาคม 2568–มีนาคม 2569 มีผู้เข้ารับบริการเฉลี่ย ประมาณ 100 คนต่อครั้ง รวมตลอด 6 เดือน จำนวน 588 คนสะท้อนถึงการเข้าถึงบริการสุขภาพของประชาชนที่เพิ่มขึ้น ความสำเร็จดังกล่าวถือเป็นความร่วมมือของอสม. หน่วยบริการสาธารณสุข ผู้นำชุมชน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น  และภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน ที่ร่วมกันใช้ข้อมูลสุขภาพในการวางแผนและติดตามผลอย่างต่อเนื่อง จนเกิดเป็นต้นแบบการดูแลสุขภาพโดยชุมชนที่สามารถขยายผลสู่พื้นที่อื่นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

**********

  4 สิงหาคม 2569